Xayaya su yığılması və ya hidrosele, (yunanca hydor - su, maye və sele - qabarma), - bu xaya qişasında mayenin həddən artıq əmələ gəlməsi və ləngiməsi xəstəliyidir. Xayalığın yarısına yığılan mayenin həcmi bir neçə millilitrdən 1-3 litrə qədər ola bilər (nadir hallarda). Bu xəstəlik həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə tez-tez müşahidə olunur.

Simptomlar və müalicə

Hidrosele anadangəlmə (uşaqlarda) və ya qazanılmış (böyüklərdə) olur. XX əsrə qədər qazanılmış hidroselenin ən çox rast gəlinən səbəbi qonoreya olmuşdur. İndi isə hidrosele daha çox adamın fikir vermədiyi kiçik zədələrdən də olur. Belə zədələnmədən 2-3 həftə sonra xayalığın bir yarısında ağrısız şiş əmələ gəlir və yavaş-yavaş böyüməyə başlayır. Proses bir neçə il ərzində agrısız keçə bilər – bu xroniki hidrosele adlanır. Yalnız hidrosele böyük ölçülərə çatdıqda (nadir hallarda-uşaq başı boyda) sidikburaxmada çətinlik və cinsiyyət üzvlərində narahatçılıqlar baş verir.

Hidrosele böyrək köçürməsindən və varikosele müalicəsindən sonrakı ağırlaşmadan da ola bilər. Kəskin (reaktiv) hidrosele çox vaxt daha ciddi xəstəliklərdən: qonoreya, vərəm və ya xaya törəməsi iltihabından (epidimimit) sonra baş verir

Tanınma

Hidroselenin diaqnozu və ya müalicəsi heç bir çətinlik törətmir. Həkim-androloq xəstəliyi müəyyən etmək üçün kişinin gurşaq nahiyəsini ilkin baxışdan keçirir. Hidroselenin diaqnozunda xayalıq üzvlərinin ultrasəs müayinəsi mayenin həcmini ölçməyə, xayanın və xaya artımımn vəziyyətini öyrənməyə imkan verir və çox informativdir.

Müalicə

Əgər hidrosele digər xəstəliklərin (iltihab, qonoreya və s.) nəticəsində baş veribşə əvvəlcə həmin xəstəlikləri müalicə etmək lazımdır.

Hidroselenin başqa hallarında müalicə üsulu – cərrahidir. Müstəsna olaraq 1 – 1,5 yaşına qədər uşaqlar (anadangəlmə hidrosele) əməliyyat olunmurlar.

Öz-özlüyündə mayenin yığılması heç bir ağırlaşma vermir. Lakin su boşluğu böyük ölçülərə çata bilər, fiziki və cinsi aktivliyə mane ola bilər. Bundan əlavə, bu halda xayanın atrofiyası və sperma yaranmasının bərpaedilməz pozulması baş verə bilər ki, bu da kişi sonsuzluğuna aparır.